Bij jezelf blijven wanneer je wordt geraakt

Bij jezelf blijven wanneer je wordt geraakt

We zeggen het vaak tegen elkaar. Blijf bij jezelf.

Maar wat betekent dat werkelijk op het moment dat iemand je uitdaagt, corrigeert of raakt op een gevoelige plek?

Bij jezelf blijven is geen statische toestand van rust. Het is een innerlijke houding die juist zichtbaar wordt wanneer er spanning ontstaat. In de praktijk blijkt het vaak een subtiele beweging tussen twee uitersten waar we bijna allemaal bekend mee zijn: pleasen of aanvallen.

Graag neem ik je mee in een ervaring uit mijn eigen praktijk. Een moment waarop ik mezelf verloor. 

Tijdens een gesprek kreeg ik een opmerking die ik als kritisch en kleinerend ervoer. Het ging niet alleen om de woorden, maar om de ondertoon. In een fractie van een seconde voelde ik mijn lichaam reageren. Mijn ademhaling versnelde, mijn borst werd strak, mijn kaken spanden zich aan.
Nog voordat ik bewust kon kiezen, reageerde ik aanvallend. Mijn woorden werden scherper. Ik ging in de verdediging en probeerde mijn gelijk te halen. Het was een primaire reactie vanuit mijn ego. Een deel in mij voelde zich geraakt en wilde terugvechten.

Later, in de stilte, zag ik wat er werkelijk gebeurde. Ik had mezelf niet bewust gekozen. Ik was automatisch gaan aanvallen om mezelf te beschermen.

Dat inzicht werd een spiegel.

De twee automatische strategieën: pleasen of aanvallen.  
Wanneer we geraakt worden, schieten we vaak in één van twee patronen.

De eerste is pleasen. We slikken onze reactie in, passen ons aan, proberen de harmonie te bewaren. Aan de buitenkant lijkt het rustig, maar vanbinnen ontstaat spanning. We verlaten onszelf om de relatie veilig te houden.

De tweede is aanvallen. We gaan in de tegenreactie, worden scherp of defensief. We proberen controle te herwinnen door kracht te tonen. Aan de buitenkant lijkt het sterk, maar vaak is het een beschermingsmechanisme van een gekwetst deel. 
Beide reacties hebben dezelfde oorsprong. Angst om niet gezien, niet gewaardeerd of niet veilig te zijn.

Bij jezelf blijven betekent dat je deze bewegingen leert herkennen. Niet om ze te veroordelen, maar om ze te doorzien.

Wat er werkelijk gebeurde. 

Toen ik terugkeek op mijn aanvallende reactie zag ik dat de opmerking een oude gevoeligheid raakte. Een diepere laag waarin erkenning en gezien worden belangrijk voor mij zijn.

Mijn aanval was geen kracht. Het was bescherming.

Ik had ook kunnen pleasen. Ik had kunnen glimlachen en het laten gaan terwijl het vanbinnen bleef knagen. Maar ook dat zou niet bij mezelf blijven zijn geweest. Dat zou een subtiele vorm van zelfverlating zijn.

In beide gevallen verlaat je je centrum.

Bij jezelf blijven vanuit verschillende perspectieven. 

Psychologisch perspectief

Bij jezelf blijven vraagt om zelfbewustzijn. Kun je voelen wat er in je gebeurt zonder er volledig in mee te gaan. Kun je merken dat je wilt aanvallen of pleasen zonder dat die impuls automatisch je gedrag bepaalt.

Spiritueel perspectief

Je bent niet je reactie. Je bent niet je gekwetste deel. Je bent het bewustzijn dat kan waarnemen wat er in je opkomt. Wanneer je dat beseft, ontstaat ruimte. Ruimte om niet samen te vallen met je ego.

Relationeel perspectief

De ander triggert iets in jou, maar veroorzaakt het niet. Wat geraakt wordt, was al aanwezig. Door verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen binnenwereld blijft de relatie schoon. Je hoeft niet te beschuldigen en ook niet jezelf weg te cijferen.

Wat had ik kunnen doen?

In dat moment had ik kunnen vertragen. Eén bewuste ademhaling had al verschil gemaakt.

Ik had kunnen zeggen:

Deze opmerking raakt me, ik wil even voelen wat er gebeurt.

Dat is geen zwakte. Dat is innerlijke stevigheid. Het is de bereidheid om niet automatisch te pleasen of aan te vallen, maar om aanwezig te blijven bij wat er in jezelf leeft.

De kern van bij jezelf blijven

Bij jezelf blijven betekent niet dat je nooit uit balans raakt. Het betekent dat je bereid bent om terug te keren zodra je merkt dat je bent meegegaan in een automatische reactie.

Het vraagt lichamelijke aanwezigheid.

Het vraagt emotioneel eigenaarschap.

Het vraagt bewustzijn dat groter is dan je ego.

En bovenal vraagt het mildheid.

Want we zullen allemaal momenten kennen waarin we pleasen of aanvallen. Dat is menselijk. De werkelijke groei zit niet in perfect reageren, maar in eerlijk kijken.

Wat werd er geraakt in mij?

Waarom voelde ik de behoefte om mezelf te verdedigen?

Wat probeerde ik eigenlijk te beschermen?

Elke trigger is een uitnodiging.

Elke scherpe opmerking een kans om dieper geworteld te raken in jezelf.

Bij jezelf blijven is geen hardheid. Het is een zachte, maar krachtige trouw aan je eigen binnenwereld.

En soms begint dat gewoon met één bewuste ademhaling, midden in het gesprek.

Jacco